Ontstop de zorgcommunicatie met AI als digitale loodgieter
In mijn tijd als zorgbestuurder begon ik de dag regelmatig met wat ik gekscherend corvee noemde. Met een verse kop koffie opende ik de digitale portalen van ons zorglandschap. Om het berichtenverkeer voor de miljarden stromen rondom de Wmo, de Wlz en de Zvw te managen, hebben we in Nederland gaandeweg een wirwar aan digitale platforms voor communicatie en veiligheid opgetuigd.
De prangende vraag is inmiddels: wat verloopt er door al die systemen nu eigenlijk precies soepeler en veiliger?
Dat knelpunt komt onder andere tot uiting in de EI-standaard (Externe Integratie), die de basis vormt voor het elektronische berichtenverkeer in de zorg. Deze berichten worden gebruikt voor de administratieve uitwisseling tussen zorgaanbieders, zorgverzekeraars en uitvoeringsorganisaties van de overheid. De structuur van dit berichtenverkeer is ontwikkeld in de jaren negentig en is sindsdien weliswaar onderhouden en uitgebreid met nieuwe versies, maar de oorspronkelijke basis is grotendeels behouden gebleven. Een verkeerd teken kan het bestand onleesbaar maken voor computersystemen.
Het zogenaamde VECOZO (Veilige Communicatie in de Zorg) , is daarbij het digitale knooppunt. Begin 2002 bundelden de zorgverzekeraars CZ, OZ en VGZ hun krachten. Doel was de administratieve lasten te verminderen en de kosten te verlagen. Daarvoor bouwde ze één portaal voor digitale communicatie in de zorg. Inmiddels zijn er zo’n 45.000 zorgaanbieders aangesloten, van de tandarts om de hoek tot de grote academische ziekenhuizen, net als alle zorgverzekeraars, zorgkantoren en gemeenten. Wat begon als een verlichting van de bureaucratie, is tegenwoordig verworden tot een flessenhals.
Softwareleveranciers spinnen garen
Het lijkt niet chic om het te hebben over de achterkant van de ICT. De beslissers in dit land praten liever over toekomstvisies en de maatschappelijke opgaven van morgen. Door deze ogenschijnlijke desinteresse hebben we de sleutels van onze infrastructuur onbewust overgedragen aan een select gezelschap van software partijen. Terwijl de zorgverlener dagelijks vastloopt in de administratieve stroperigheid, is menig softwareleverancier de commerciële winnaar geworden door slim in te spelen op een door angst en overregulering gecreëerde markt. Denk aan leveranciers als Nedap, Topicus en ChipSoft, die de cruciale communicatie tussen zorgverleners, behandelaars en cliënten domineren. Of leveranciers als Zivver en KPN Health, die floreren bij het faciliteren van het verplichte veilige mailverkeer en gecertificeerd chatten.
Financieren we de toekomst of de consultants?
Via het Integraal Zorgakkoord (IZA) en talloze subsidieregelingen pompt de overheid miljoenen in AI-toepassingen. De intentie is fantastisch, maar zonder centrale regie creëren we mogelijk een nieuwe lappendeken. Iedere zorginstelling gaat vanaf het eigen eilandje met tonnen subsidie het wiel uitvinden, waardoor budgetten weglekken naar losse pilots en externe consultants. We financieren de versnippering van morgen met het geld van vandaag.
Ik ben optimistisch, want de échte revolutie van AI zit niet in de zoveelste handige applicatie of een futuristische robot aan het bed. Daar hoeft de overheid geen cent aan subsidie in te steken. Waar softwareontwikkelaars voorheen maandenlang codes moesten schrijven om systemen aan te passen aan de nieuwste verantwoordingsregels of ingewikkelde subsidie-eisen, kan AI dat ingewikkelde programmeer- en codeerwerk nu sneller automatiseren. AI programmeert vandaag nog de digitale brug waar we nu massaal op vastlopen. Als we nú de moed hebben om de budgetten centraal in te zetten en AI lokaal en veilig die verbinding te laten leggen, lossen we het probleem bij de wortel op. Zodra we die administratieve stroperigheid uit de keten coderen, verdwijnt de frustratie die ik destijds aan de ontbijttafel voelde en krijgt de zorgsector de zuurstof terug voor waar het écht om draait: de mens.
Regelmatig schrijf ik op Zorgvastgoed.nl columns over de spanning tussen zorg, vastgoed en de menselijke maat. Want de stenen staan er wel, maar de visie kan nog wel wat specie gebruiken.
Alle columns bekijken