De Mens Achter de Stenen. Vandaag in de spotlight: Bart Bram Spruit, manager Vastgoed bij Sint Jacob.
Wat drijft de professionals die bouwen aan de toekomst van ons zorgvastgoed? In deze tweewekelijkse rubriek kijken we voorbij de cijfers, vierkante meters en regels. We leggen een vakgenoot een vaste set vragen voor over hun persoonlijke motivatie, uitdagingen en visie op de sector.
Wie ben je, wat is je rol in zorgvastgoed en wat was je allereerste aanraking met deze sector?
Ik ben Bart Bram Spruit, manager Vastgoed bij Sint Jacob in Haarlem—een ouderenzorgorganisatie met vijf VVT-locaties en één GRZ-locatie, verspreid over Haarlem en Heemstede. Mijn allereerste herinnering aan de zorgsector gaat ver terug naar mijn jeugd. Als klein jongetje ging ik regelmatig op bezoek bij mijn verstandelijk beperkte tante, die woonde op een van de locaties van 's Heeren Loo. Voor mij als kind was dat terrein een gigantische speeltuin: samen met anderen scheurden we over de wegen op onze skateboards en later op onze brommertjes. Wat toen begon als een plek van vrijheid en avontuur, bleek achteraf mijn eerste onbewuste kennismaking te zijn met de wereld van zorgvastgoed en terreininrichting.
Waarom koos je voor de zorgvastgoedsector en bijvoorbeeld niet voor de commerciële vastgoedwereld?
Mijn hart heeft altijd in het maatschappelijk middenveld gelegen. Toen ik als projectontwikkelaar bij woningcorporaties werkte, raakte ik gefascineerd door hoe je samen 'de stad kunt maken' en echt kunt verbeteren. Een goed functionerende stad of wijk is immers een verfijnd samenspel tussen sociale, maatschappelijke en commerciële belangen. De kunst om al die uiteenlopende belangen bij elkaar te brengen en dat vervolgens te vertalen naar concreet vastgoed, vormt voor mij de ultieme combinatie. Het gaat niet om het maximale rendement op papier, maar om de maatschappelijke waarde die je toevoegt aan de leefomgeving van mensen.
Kun je een moment beschrijven waarop je dacht: "Dít is waar ik het voor doe"?
Dat moment was in maart 2019, toen ik samen met Anneke Nijhof van Hevo Fame en mijn toenmalige collega Esther Kraaijo om de tafel zat en we het 'Hof van Jacob' bedachten. We stelden vast dat onze bewoners door hun kwetsbaarheid de stad niet meer zo makkelijk in kunnen. Dus zeiden we tegen elkaar: "Als de bewoners de stad niet in kunnen, dan halen we de stad en de levendigheid gewoon naar binnen." We bedachten een plan met een kinderopvang, een gezellige horecagelegenheid midden in de wijk én ons eigen kantoor onder één dak. Zo creëerden we een nieuw, bruisend hart voor de buurt waar bewoners en wijkbewoners elkaar spontaan en georganiseerd ontmoeten. Op het moment dat dat idee ontstond, voelden we aan alles: dít is precies hoe het moet zijn.
Welke concessie op het gebied van kwaliteit of beleving weiger je pertinent te doen, zelfs als de businesscase onder druk staat?
Wij weigeren pertinent om onzelfstandige kamers voor onze bewoners te bouwen. Alle woon-zorgeenheden die wij ontwikkelen moeten alternatief aanwendbaar zijn, zodat ze in de toekomst eenvoudig omgevormd kunnen worden tot een gewone, zelfstandige woning. Dat is voor mij een fundamentele kwaliteitseis richting onze bewoners. We creëren bewust extra ruimte zodat familieleden en mantelzorgers comfortabel kunnen verblijven en actief kunnen bijdragen aan de zorg. Bovendien maakt deze aanpak de investering duurzaam: mocht de zorgbehoefte veranderen, dan kunnen er zo andere doelgroepen wonen zonder dat er weer gesloopt hoeft te worden.
Welke gewoonte of regel in het zorgvastgoed zou jij morgen direct afschaffen als je de baas van Nederland was?
Als ik het voor het zeggen had, zou ik het wispelturige beleid en de continue wijzigingen in het zorglandschap direct aanpakken. De spelregels veranderen momenteel zo snel dat zorgorganisaties nauwelijks houvast hebben om hun zorgverlening en vastgoed toekomstgericht te ontwikkelen. Ik zou, mét de sector, een heldere langdurige landelijke visie op de toekomst van de ouderenzorg opstellen. Een visie die de sector rust, zekerheid en eenduidigheid geeft, zodat we grote maatschappelijke uitdagingen met daadkracht en een duidelijke stip op de horizon kunnen aanpakken.
Welk project is voor jou hét bewijs dat zorg en vastgoed perfect hand in hand kunnen gaan?
Voor mij is dat het Hof van Jacob. Dit project vormt het levende bewijs dat vastgoed en zorg naadloos in elkaar kunnen grijpen. Het is gebaseerd op het door ons ontwikkelde concept Wonen, Zorg en Ontmoeten in de Wijk. Hier zie je in de praktijk hoe slim ontworpen ruimtes ontmoetingen stimuleren, eenzaamheid tegengaan en de zorgomgeving transformeren tot een volwaardig onderdeel van de buurt.
Wat zijn in jouw optiek de kansen en bedreigingen om de zorg in Nederland toekomstbestendig te houden?
De grootste bedreiging voor de sector is het dreigende personeelstekort. Op diverse plekken in het land zien we nu al de schrijnende gevolgen: afdelingen, verdiepingen of zelfs complete gebouwen staan leeg omdat er simpelweg geen professionele handen aan het bed zijn. De kans—en tevens de enige oplossing—ligt in community-care. We moeten de zorg in de toekomst samen organiseren: professionals, familie, vrienden en buren schouder aan schouder. Er ontstaan nu al op meerdere plaatsen in het land prachtige nieuwe zorgvormen waarin de leefgemeenschap centraal staat. Er zullen echter ook situaties zijn met mensen die geen familie, mantelzorgers of goede buren hebben. Voor hen dreigt er eenzaamheid en leed achter de voordeur.
Welke rol kan de (zorg)vastgoedmarkt hierin spelen?
Het vastgoed kan een fysieke vliegwielfunctie vervullen voor deze nieuwe manier van samenleven en zorgen. De vastgoedmarkt moet locaties realiseren waar zorg en zorgverleners fysiek dichter bij elkaar gebracht worden. Plekken waar ontmoeting gestimuleerd wordt en waar de combinatie van verschillende functies (zoals wonen, welzijn, horeca en kinderopvang) in elkaars directe nabijheid zorgt voor een natuurlijke levendigheid en sociale veiligheid.
Welk advies geef je aan de volgende generatie vastgoedprofessionals die de zorgmarkt in wil?
Begin nooit meteen met het tekenen van stenen. Goed zorgvastgoed ontwikkelen begint altijd met een brede, grondige analyse van het gebied. Stel eerst samen met álle belanghebbenden een gedragen visie op voor het gebied: verbind de partijen en luister oprecht naar ieders belangen. Pas vanuit die gedeelde visie stel je een programma van eisen en gewenste functies op, dat je vervolgens giet in een stedenbouwkundig plan. Pas in de allerlaatste fase ga je het vastgoed zelf ontwikkelen. Zorg is immers geen losstaand eiland, maar een integraal onderdeel van de stad of het dorp—en die integrale benadering is vandaag de dag harder nodig dan ooit.
Laat van je horen!
Ben jij of ken jij een professional in de sector zorgvastgoed met een inspirerende visie op de markt? Wij zijn altijd op zoek naar nieuwe verhalen voor De Mens Achter de Stenen.
Meld jezelf of een vakgenoot aan voor een kort interview door contact met ons op te nemen. We horen graag jouw verhaal!
Alle columns bekijken