Van een Hollands hofje naar de NYSE: De grenzen van de zorg: Waarom ouderenzorg toe is aan een radicale reset
Nederland is wereldkampioen in het uitvinden van het wiel. Zeker als dat wiel bedoeld is voor de seniorenflat van de toekomst. Lees er de zorgparagraaf in het coalitieakkoord maar op na. Terwijl we struikelen over termen als "geclusterd wonen", "tussenvormen" en "Blue Zones", bleek de heilige graal al decennialang gewoon in een Hollands hofje te liggen. Althans, volgens de man die van onze eigen "gezelligheid" een miljardenbusiness maakte.
De Concepten-diarree
Het gat tussen zelfstandig thuis wonen en het verpleeghuis is inmiddels een ravijn geworden. En wat doen we in Nederland? We storten dat ravijn vol met pilots, labels en jargon.
De lijst is eindeloos: De Thuisplusflat (Rotterdam) en Lang Leven Thuisflat (Amsterdam): Bestaande flats die we proberen te reanimeren met een welzijnscoach en een gezamenlijke pot koffie, Tante Toos Thuis: De hippe naam voor sociale huur met zorggarantie, Knarrenhof: Terug naar de basis, waar buurvrouw Truus nog even kijkt of je gordijnen wel open zijn, Seasons: Voor de vitale 55-plusser die de term "ouderenzorg" haat, maar de "Blue Zones-vibe" (en de bijbehorende huurprijs) wel ziet zitten.
Prachtige initiatieven. Stuk voor stuk. Maar waarom voelt het alsof we op elke straathoek het wiel opnieuw staan uit te vinden?
De Les van Paul Klaassen: "Jullie bedenken, wij rollen uit"
Twintig jaar geleden sprak ik Paul Klaassen, toentertijd CEO van Sunrise Senior Living. Klaassen is de man die de term Assisted Living uitvond en groot maakte in de VS. Het is een olijke cirkel: zijn voorouders komen uit Nederland en hij zag onze 14de tot 17de eeuwse hofjes en woonzorgcentra in de jaren zeventig. Volgens Klaassen de kracht van Hollandse gezelligheid en zorgzaamheid.
Hij kopieerde onze huiselijkheid, voegde er een snufje Amerikaanse marketing aan toe en bouwde "Victorian Mansions" met veranda’s, honden in de lobby en de iconische Grand Staircase. Geen patiënten, maar bewoners met regie. Onder zijn leiding groeide Sunrise uit tot een wereldwijde gigant met honderden locaties (ook in het Verenigd Koninkrijk en Duitsland) en een beursnotering aan de NYSE. Hij was CEO vanaf de oprichting in 1981 tot 2008.
Klaassen zei destijds iets tegen mij dat nog steeds pijnlijk actueel is:
"Weet je wat het is met jullie Nederlanders? Jullie zijn meesters in het bedenken van concepten. Voor elke plek, voor elke wijk, bedenken jullie weer iets unieks. Wij Amerikanen doen dat anders. Wij pakken één concept dat werkt, zorgen dat het een verdienmodel heeft, en we rollen het uit over het hele land."
Schaalbaarheid versus Maatwerk
Klaassen zag ironisch genoeg juist in Nederland wat wij inmiddels uit het oog zijn verloren: een werkend model van nabuurschap, waardigheid en menselijke maat. In plaats van dat model te kopiëren en op te schalen naar duizenden wijken, blijven we in Nederland hangen in de "lokale versnippering". We vieren het ene na het andere succesvolle proefproject.
Het probleem is niet een gebrek aan creativiteit. Het probleem is de Nederlandse allergie voor commercie als het gaat om huisvesting voor ouderen. We willen voor iedere doelgroep een eigen labeltje met bijbehorend subsidiepotje, regeltje en voor iedere gemeente een eigen smaakje.
Tijd voor actie
Als we de ouderenzorg echt willen redden, moeten we stoppen met filosoferen over "tussenvormen". Durven we te kiezen voor bewezen concepten en die met ondernemerschap en commerciële slagkracht uit te rollen over heel Nederland?
Poll: Bouwt u mee aan de 'Gezellige' Revolutie?
Vanaf heden zal ik regelmatig op Zorgvastgoed.nl columns schrijven over de spanning tussen zorg, vastgoed en de menselijke maat. Want de stenen staan er wel, maar de visie kan nog wel wat specie gebruiken.
Gérard Thaens
Alle blogs bekijken